石斛
DENDROBII CAULIS
接受學名:Dendrobium nobile Lindl. 、 Dendrobium loddigesii Rolfe 、 Dendrobium chrysanthum Wall. ex Lindl. 、 Dendrobium fimbriatum Hook. 、 Dendrobium officinale Kimura & Migo 、 Dendrobium chrysotoxum Lindl. 、 Dendrobium huoshanense Z.Z.Tang & S.J.Cheng
⚠️ 各基原經 COL 核校,均為蘭科 Dendrobium 屬接受名;THP 另收黃花石斛 Dendrobium tosaense(COL/GBIF 列為鐵皮石斛 D. officinale 之同義詞)。
| 欄位\藥典 | 臺灣中藥典第四版THP IV | 中國藥典2025ChP 2025 | 中國藥典2025ChP 2025 | 韓國藥典/生藥規格集KP XII·KHP | 越南藥典5VP V |
|---|---|---|---|---|---|
| 收載名 | 石斛 | 石斛 | 铁皮石斛 | 石斛 | Thạch hộc |
| 生藥名 | DENDROBII CAULIS | DENDROBII CAULIS | DENDROBII OFFICINALIS CAULIS | Dendrobii Caulis | HERBA DENDROBII |
| 英文名 | Dendrobium Stem | Shihu | Tiepishihu | Dendrobii Caulis | — |
| 科別 | 蘭科 Orchidaceae | 蘭科 Orchidaceae | 蘭科 Orchidaceae | 蘭科 Orchidaceae | 蘭科 Orchidaceae |
| 學名 | 石斛 Dendrobium nobile 粉花石斛 Dendrobium loddigesii 黃草石斛 Dendrobium chrysanthum 馬鞭石斛 Dendrobium fimbriatum 鐵皮石斛 Dendrobium officinale 鼓槌石斛 Dendrobium chrysotoxum 黃花石斛 Dendrobium tosaense | 金钗石斛 Dendrobium nobile 霍山石斛 Dendrobium huoshanense 鼓槌石斛 Dendrobium chrysotoxum 流苏石斛 Dendrobium fimbriatum ▸ ChP 條文另及「同属植物近似种」;鐵皮石斛 Dendrobium officinale 不在本條,ChP 另立專論(見右欄)。 | 铁皮石斛 Dendrobium officinale ▸ ChP 於「石斛」之外另立「铁皮石斛」專論;臺灣則將鐵皮石斛列為石斛之基原之一,未另立條。 | Dendrobium nobile Dendrobium loddigesii Dendrobium fimbriatum var. oculatum Dendrobium chrysanthum Dendrobium candidum | Dendrobium nobile Dendrobium loddigesii Dendrobium fimbriatum Dendrobium chrysanthum Dendrobium candidum ▸ VP 另含「其他同屬近緣種」;所列 Dendrobium candidum Wall. ex Lindl. 經 POWO/COL/GBIF 核校為 D. moniliforme(細莖石斛)之異名,非 THP 之 D. officinale(鐵皮石斛)。 |
| 藥用部位 | 新鮮或乾燥莖 | 新鮮或乾燥莖 | 乾燥莖 | 乾燥莖 | 新鮮或乾燥莖(fresh or dried stems) |
| 含量 | 稀乙醇抽提物≥5.0%、水抽提物≥6.0% | 金釵石斛:石斛鹼≥0.40%;霍山石斛:醇溶性浸出物(乾品)≥8.0%、多糖(以無水葡萄糖計)≥17.0%;鼓槌石斛:毛蘭素≥0.030% | 醇溶性浸出物≥6.5%;鐵皮石斛多糖(以無水葡萄糖計)≥25.0%;甘露糖 13.0%~38.0% | — | —(VP 未訂含量規格) |
| 貯藏法 | 乾品應置於通風乾燥處並防潮;新鮮品應置於陰涼潮濕處,防凍。 | 乾品置通風乾燥處,防潮;鮮品置陰涼潮溼處,防凍。 | 置通風乾燥處,防潮。 | — | 陰涼乾燥處保存(Store the dry crude drug in a dry place. Keep the fresh material in a cool and moist place.) |
| 用途分類 | 補益藥(補陰)。 | — | — | — | — |
| 性味與歸經 | 甘,微寒。歸胃、腎經。 | 甘,微寒。歸胃、腎經。 | 甘,微寒。歸胃、腎經。 | — | — |
| 功能 | 益胃生津,滋陰清熱。 | 益胃生津,滋陰清熱。用於熱病津傷,口乾煩渴,胃陰不足,食少乾嘔,病後虛熱不退,陰虛火旺,骨蒸勞熱,目暗不明,筋骨痿軟。 | 益胃生津,滋陰清熱。用於熱病津傷,口乾煩渴,胃陰不足,食少乾嘔,病後虛熱不退,陰虛火旺,骨蒸勞熱,目暗不明,筋骨痿軟。 | — | — |
| 用法與用量 | 6~15g。 | 6~12g;鮮品15~30g。 | 6~12g。 | — | — |
| 注意事項 | —(無特殊注意) | —(無特殊注意) | — | — | — |