附子
ACONITI LATERALIS RADIX PRAEPARATA
接受學名:Aconitum carmichaelii Debeaux
| 欄位\藥典 | 臺灣中藥典第四版THP IV | 中國藥典2025ChP 2025 | 日本藥局方/局外生藥規格JP XVIII·局外生規 | 韓國藥典/生藥規格集KP XII·KHP | 越南藥典5VP V | 印度阿育吠陀藥典API | 印度阿育吠陀藥典API |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 收載名 | 附子 | 附子 | ブシ | 부자(附子) | Phụ tử | Vatsanābha | Ativiṣā |
| 生藥名 | ACONITI LATERALIS RADIX PRAEPARATA | ACONITI RADIX LATERALIS PRAEPARATA | Aconiti Radix Processa | Aconiti Lateralis Radix Preparata | RADIX ACONITI LATERALIS | — | — |
| 英文名 | Prepared Monkshood Daughter Root | Fuzi | Processed Aconite Root | Prepared Aconite | — | Aconite | Atis Root |
| 科別 | 毛茛科 Ranunculaceae | 毛茛科 Ranunculaceae | 毛茛科 Ranunculaceae | 毛茛科 Ranunculaceae | 毛茛科 Ranunculaceae | 毛茛科 Ranunculaceae | 毛茛科 Ranunculaceae |
| 學名 | 烏頭 Aconitum carmichaelii | 乌头 Aconitum carmichaelii | Aconitum carmichaelii Aconitum japonicum ▸ 日本藥局方「附子(ブシ)」為 Aconitum carmichaelii 或 Aconitum japonicum 塊根之加工品;臺灣「附子」為 Aconitum carmichaelii 加工子根,日本另收 A. japonicum。 | Aconitum carmichaelii | Aconitum fortunei Aconitum carmichaeli ▸ VP 基原拼作 Aconitum carmichaeli(即 THP 之 A. carmichaelii),另收 A. fortunei(POWO/COL 列為 A. carmichaelii var. truppelianum)。 | Aconitum chasmanthum ▸ ⚠️ API 基原為 Aconitum chasmanthum,與本品 Aconitum carmichaelii 同屬異種,僅供同屬對照參考。 | Aconitum heterophyllum ▸ ⚠️ API 基原為 Aconitum heterophyllum,與本品 Aconitum carmichaelii 同屬異種,僅供同屬對照參考。 |
| 藥用部位 | 乾燥子根 | 子根的加工品 | 塊根(加工品) | (prepared daughter root) | 乾燥子根(daughter tuberous roots) | 乾燥根(dried roots) | 乾燥塊根(dried, tuberous roots) ⚠️ API 為乾燥塊根,臺灣為「乾燥子根」。 |
| 含量 | —(無定量指標) | 苯甲酰新烏頭原鹼等雙酯型生物鹼總量≥0.010% | 總生物鹼(以 benzoylaconine 計):ブシ1 0.7–1.5%、ブシ2 0.1–0.6%、ブシ3 0.5–0.9% | —(無定量指標) | 總生物鹼≥0.6%(以烏頭鹼(aconitine)計) | 醇溶性抽提物≥8%、水溶性抽提物≥24% | 醇溶性抽提物≥6%、水溶性抽提物≥24% |
| 貯藏法 | 本品鹽附子應置於通風乾燥處,密蓋容器保存。黑順片、白附片應置於陰涼乾燥處,並防黴、防蟲蛀。 | 鹽附子密閉,置陰涼乾燥處;黑順片及白附片置乾燥處,防潮。 | — | 密閉容器保存(Preserve in well-closed containers) | 密閉容器保存,陰涼乾燥處保存,防潮(Store in a dry and cool place, preserve in well closed containers; protect from moisture.) | — | — |
| 用途分類 | 溫裏藥。 | — | — | — | — | — | — |
| 性味與歸經 | 辛、甘,大熱;有毒。歸心、腎、脾經。 | 辛、甘,大熱;有毒。歸心、腎、脾經。 | — | — | — | — | — |
| 功能 | 回陽救逆,散寒止痛。 | 回陽救逆,補火助陽,散寒止痛。用於亡陽虛脫,肢冷脈微,心陽不足,胸痹心痛,虛寒吐瀉,脘腹冷痛,腎陽虛衰,陽痿宮冷,陰寒水腫,陽虛外感,寒溼痹痛。 | — | — | — | Vātaroga(風病)、Sannipāta(三種 doṣa 失調)、Vātakaphajvara(風痰性發熱)、Jvarātisāra(發熱伴腹瀉)、Kanharoga(咽喉病) | Kṛmiroga(寄生蟲病)、Jvara(發熱)、Kāsa(咳嗽)、Chardi(嘔吐)、Amātisāra(Āma 性腹瀉) |
| 用法與用量 | 3~15g,生。 | 3~15g,先煎,久煎。 | — | — | — | 15–30 mg(粉末)(原文註明超量危險) | 0.6–2.0 g(粉末) |
| 注意事項 | 生。 | 孕婦慎用;不宜與半夏、瓜蔞、瓜蔞子、瓜蔞皮、天花粉、川貝母、浙貝母、平貝母、伊貝母、湖北貝母、白蘞、白及同用。 | — | — | — | — | — |